Maorified!

Jæja, blogg frá suðurhöfum til að skjalfesta ferðina fyrir jólabréfið í ár.

Við hjónaleysin flugum á föstudagskveldi til Ástralíu þar sem bróðir Justins á heima. Sól, sumar og heitur vindur tók á móti okkur í Brisbane og flugvélafötin (þykk peysa og ullarsokkar) fóru beint í bakpokann og sandalarnir komu uppúr í staðinn. Við ætluðum að taka út lífshætti þeirra Aubreys og Mellissu sem alla sína ævi hafa búið í litlum márabæ á norðureyju Nýja Sjálands með dætur sínar tvær.
Þau reyndust vera búin að koma sér vel fyrir í flottu einbýlishúsi, með tvo bíla og allt sem þau vantaði í nágrenninu. Bæði fengu þau vinnu á stuttum tíma og þótt launin megi gjarnan vera hærri, eru lífsgæðin betri og þau vinna nú í því að fá foreldra sína yfir líka. Á Gold Coast er gott að vera, mikið um garða og opin græn svæði en við Justin fórum nú samt ekki í húsnæðisleit að svo stöddu. Líður vel í HKG og langar ekkert burt, allavega ekki strax.
Við fórum á ströndina, í golf, í ræktina þar sem mér tókst að detta af hlaupabrettinu með látum, í búðir og á markaðinn. Gott fólk, góður staður, ætlum að koma aftur.

Núna erum við hjá tengdó í Rotorua eða Rotten Rua eins og ég vil kalla þetta því hér er brennisteinsfnykur yfir öllu og meira að segja ég finn hann. Í miðjum bænum er hverasvæði eins og Námaskarð og breiðir yfir bæinn þennan líka dásemdarstink. Hingað erum við komin til að fagna 60 ára afmæli Aubrey Senior eða Toko eins og hann heitir á Maori. Ég hef síðustu tveimur dögum eytt í að mála 'marae' sem er samkomuhús Máranna en við höfum leigt eitt slíkt til að halda 350 manna veislu fyrir gamla. Hann er ætthöfðinginn og búist er við fjölda fólks en nákvæmlega hversu mörgum veit ekki nokkur maður. Það yrði til að æra óstöðugar kvenfélagskonur á klakanum að reyna að skipuleggja svona veislu því það er ekki márunum í blóð borið að senda boð á undan sér. Boðskort í veisluna eru send manna á milli, allir eru velkomnir og flestir heyra af hátíðunum frá öðrum gestum sem láta boðin ganga á milli sín. Margir eru atvinnulausir, símalausir, internetlausir og í það heila heldur sambandslausir en ferðast þó á milli bæja og fá þannig fréttir af fríum drykkjum og mat. Xtra large fólk sem flest er tattóverað og tannlítið hefur komið við á marae þar sem við höfum setið við málningavinnuna og allir kyssa mann, fæstir segja til nafns. Ég bara kyssi á móti og brosi til allra því allt er þetta gæðafólk þótt í það vanti tennurnar. Sumir koma með potta með sér, í dag kom einn með belju sem skotin var fyrir partýið og á morgun er mér sagt að annar komi með grís sem fórnað var í gær. Ekki fékk ég að drepa hann þótt Justin litli hafi enn og aftur lofað mér grísaveiðiferð sem vitanlega ekkert verður úr héðan af.

Í gær fórum við í bíó. Ég hitti frægt fólk með heila tanngarða sem Hollywood kanski borgaði fyrir. Frægastur var Jake the Muss, sá frægi maður sem verstur var í myndinni Once were warriors sem um alla eilífð mun sverta ímynd allra Mára í huga siðmenntaðra Vesturlandabúa. Hann og fleiri höfðu gert heimlidamynd um Tuhoe, ættbálk Justins sem var alveg sérstaklega áhugaverð að horfa á. Fyrir mig, græningjann, var alveg einstakt að sjá hvernig þessi þjakaði þjóðstofn hefur lifað og þróast síðustu 100 árin og bara það eitt að bera saman aðstæður afa hans Juddys og okkar líf í Hong Kong er nóg til að fá mann til að hugsa - og það lengi. Konan sem myndin var um eignaðist 14 börn og endaði aðeins með eitt þeirra sem var þroskaheft og ósjálfbjarga. Fólkið hennar barðist við að gera upp á milli kristinnar trúar og gamalla bábilja um vættir, anda þeirra fráföllnu og bölvana sem hvíldu á þeim sem ekki stóðu sig í stykkinu á einn eða annan hátt. Allir áttu börn með öllum, menn áttu upp í 12 konur sem allar voru í þrælavinnu og svo bakbognar af erfiðisvinnu að erfitt var að trúa að myndin átti að hafa gerst í kringum 1917. Rafmagn og rennandi vatn í héraðinu þar sem afi hans Justins, og pabbi, áttu heima og ólust upp, var ekki til fyrr en 1975. Þá var Aubrey, pabbi hans Justins reyndar fluttur að heiman og byrjaður að búa til sín eigin börn en í síðustu ferð fór ég þangað uppeftir og sá hversu frumstætt allt er þarna uppfrá þar sem föðurbróðir Justins býr enn og nokkur barna hans.
Börn hlaupa um berfætt 9 mánuði á ári, flest frekar feit með hor og fara í bað í læknum án sjampós og svitalyktaeyðis. Já, við erum langt frá upprunanum komin, hann frá Urewera Maungapohatu og ég frá Laxárdalnum þar sem við sitjum og borðum sushi í miðbæ Hong Kong.

Orðaforði minn í Maori hefur stækkað til muna og ég er farin að skilja eitt og annað í menningu Tuhoe ættbálksins. Stundum finnst mér ég vera á meðal indjána, kannski því maður hefur séð kvikmyndir um indjána en ekki svo margar um mára eða aboriginals en ég ætla að leita uppi kvikmyndir og heimildamyndir um márana því það hafa vafalaust fleiri verið gerðar en þessi sem ég sá í gær. Þar sem elsti sonur Aubreys er fluttur til Ástraliu og Justin býr í HKG, brennur sú spurning á mörgum sem eru að koma í sextugsafmælið hver tekur við forystuhlutverkinu í ættbálknum þegar Aubreys nýtur ekki lengur við. Vonandi á hann mörg ár ólifuð en en það leyfi ég mér að efast um að strákarnir hans tveir muni nokkurn tímann sinna því hlutverki sem hann er í núna. Þessi hægláti maður sem sjaldnast segir mikið heima við er í kastljósinu í hvert sinn sem fólk kemur saman, heldur ræður á maori og framkvæmir hefðbundnar athafnir við öll opinber tækifæri. Justin skilur margt en talar aldrei maori. Systir hans hins vegar er altalandi á maori en konur eru aldrei í forystuhlutverki hér svo hún verður aldrei meira innan ættbálksins annað en góð móðir og góður kokkur. Konur skulu ekki halda ræður eða hafa sig í frammi á mannamótum nema helst ef þær eru með læti í eldhúsinu. Þótt Márar búi í male-dominant menningu er Juddy litli jafnréttissinni og leyfir mér oft að tala þótt aðrir heyri.

Fleira vafalaust síðar, ég læri eitthvað nýtt hér á hverjum degi.